Kiedy możliwe stosowanie kompensaty zobowiązań

Kiedy przedsiębiorca jest jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem swojego kontrahenta, a ten nie reguluje swojego zobowiązania w terminie, można skorzystać z możliwości kompensacji. Kompensata pozwala na umniejszenie własnego zobowiązania wobec nieterminowego kontrahenta o wartość jego długu. Aby kompensacja mogła dojść do skutku należy spełnić kilka warunków.

Kompensację zobowiązań można przeprowadzić tylko wtedy, gdy obie strony są jednocześnie wierzycielami i dłużnikami. To nierzadka zależność. Zdarza się, że przedsiębiorstwa świadczą sobie wzajemnie określone usługi lub dostarczają towar. Do powstania wzajemnych zobowiązań może również dojść, gdy jedna z firm świadczy na rzecz drugiej usługi, czy też dostawy lecz na skutek nierzetelnego wywiązania się z postanowień umowy zostanie obciążona przez nabywcę np. karami umownymi.

Warunki kompensacji zobowiązań

Cechą charakterystyczną potrącenia jest fakt, iż przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Kompensatę można zastosować tylko w przypadku zobowiązań wymagalnych, oznacza to, że potrącenie może dotyczyć tylko zobowiązania, którego termin zapłaty już upłynął (art. 498 k.c.).

Wymagalność zobowiązań

W przypadku, gdy termin zapłaty zobowiązania nie został oznaczony, wówczas należy wysłać do kontrahenta wezwanie do zapłaty. Zgodnie z art.455 k.c., gdy termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Kiedy kompensacja nie jest możliwa?

Kompensaty nie można stosować wobec zobowiązań niewymagalnych. Nie można również stosować kompensaty wobec wierzytelności:

• przeterminowane, jeżeli potrącenie nie było możliwe przed ich przeterminowaniem (art. 502 k.c.),
• zajęte, jeżeli dłużnik stał się wierzycielem swojego wierzyciela już po dokonaniu zajęcia (art. 504 k.c.),
• nieulegające zajęciu,
• wynikają z czynów niedozwolonych,
• wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania.

Nie stosuje się kompensowania zobowiązań, co do których potrącenie jest wyłączone na podstawie przepisów szczególnych.

Oświadczenie

Dokonując kompensacji należy drugiej stronie złożyć oświadczenie (art. 499 k.c.). Za chwilę złożenia oświadczenia uznaje się moment, w którym oświadczenie doszło do adresata, tak, by mógł on zapoznać się z jego treścią. Moment złożenia oświadczenia wysłanego za pośrednictwem internetu to czas, w którym wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej (przesłano pocztą elektroniczną). Nie jest ważne, czy adresat je odczytał.