Kontrola VAT – wpływ nowych przepisów JPK

Co to jest Jednolity Plik Kontrolny? W jakim celu został wprowadzony, kogo obowiązuje, co grozi za niedopełnienie obowiązków z niego wynikających? O tym poniżej.

Co roku Skarb Państwa traci miliardy złotych w związku z wyłudzeniami z podatku VAT. Szacuje się, że w 2014 roku wyniosły one ok. 9 mld zł. W tym właśnie roku wykrytych zostało ponad 200 000 pustych faktur, których wartość wynosiła ok. 34 mld zł. Dlatego też obecnie kontrola podatkowa jest wzmożona. Dotyczy ona nie tylko samych oszustów podatkowych, ale także wszystkich podatników. Dodatkowo nowa ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej zakłada, że kontrole będą uruchamiane natychmiast po doręczeniu upoważnienia do jej przeprowadzenia. Podatnik ma jednak prawo do dokonania korekty deklaracji w ciągu 14 dni od rozpoczęcia kontroli skarbowej.

Jednolity Plik Kontrolny

Jednolity Plik Kontrolny to zbiór danych generowany z systemów informatycznych przedsiębiorcy przez bezpośredni eksport danych dotyczących operacji gospodarczych w konkretnym okresie. Jego format (schemat XML) i układ są ustandaryzowane, dzięki czemu jest łatwo przetwarzany. Został wprowadzony w Polsce na podstawie doświadczeń skutecznie wprowadzonych rozwiązań w innych krajach Unii Europejskiej, tj. Austrii, Danii, Belgii, Holandii, Litwy, Niemczech, Słowenii, Szwecji, Portugalii. Jest wzorowany na wytycznych OECD.

Głównym celem jego wprowadzenia było usprawnienie kontroli podatkowej i identyfikacja obszarów niezgodności raportowania podatkowego. Podmioty gospodarcze objęte obowiązkiem raportowania w tej formie mają obowiązek dostarczenia danych w sposób zgodny z wytycznymi Ministerstwa Finansów – wszelkie informacje na ten temat można znaleźć na oficjalnej stronie instytucji.

Od 1 lipca 2016 roku obowiązkowe jest przekazywanie następujących struktur logicznych, czyli ksiąg podatkowych i dowodów księgowych: struktura 1 – księgi rachunkowe, struktura 2 – wyciągi bankowe, struktura 3 – operacje magazynowe, struktura 4 – ewidencje zakupu i sprzedaży VAT, struktura 5 – faktury VAT, struktura 6 – podatkowa księga przychodów i rozchodów oraz struktura 7 – ewidencja przychodów. Ten katalog nie jest zamknięty, zostanie rozszerzony w przyszłości o kolejne struktury. Przekazywanie takich danych w tej formie jest wymagane w przypadku: na żądanie organów kontroli podatkowej, podczas czynności sprawdzających, w postępowaniu podatkowym oraz w kontroli podatkowej lub skarbowej.

Przekazywanie plików JPK odbywa się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej albo na elektronicznym nośniku danych na żądanie organów Krajowej Administracji Skarbowej. Oczywiście przekazywane pliki muszą być odpowiednio zabezpieczone. Dodatkowo przedsiębiorcy, na których ciąży obowiązek składania JPK muszą dokonywać także w formie elektronicznej wysyłki rejestrów. W tym celu zostanie utworzona specjalna platforma. Obecnie wysyłanie odbywa się przy użyciu podpisu elektronicznego. Potwierdzenie prawidłowego przesłania danych to możliwość pobrania UPO (Urzędowego Potwierdzenia Odbioru). Stanowi ono dowód na to, że JPK rzeczywiście został wysłany.

Od lipca 2016 roku pliki muszą przekazywać duże firmy, od stycznia 2017 obowiązek ten dotyczy także małych i średnich przedsiębiorstw, a od stycznia 2018 roku będzie dotyczył również mikroprzedsiębiorców.

Przedsiębiorcy objęci nowym obowiązkiem musieli dostosować swoje systemy informatyczne do nowych przepisów, gdyż wymagane dane często wykraczają poza informacje ewidencjonowane w systemach księgowych oraz ERP.

Cel wprowadzenia JPK

Wprowadzenie Jednolitego Pliku Kontrolnego miało za zadanie przynieść korzyści zarówno dla administracji skarbowej, jak i dla samych podatników. Korzyścią dla administracji jest automatyzacja weryfikacji danych podatkowych i kontroli VAT. Dzięki wprowadzeniu tych przepisów możliwe jest szybkie przeprowadzenie czynności sprawdzających poprzez uzyskanie szybkiego dostępu do danych i co za tym idzie ustalenie konkretnych nieprawidłowości czy też poprawności rozliczeń. To pozwala na sprawniejsze wykrywanie wyłudzeń VAT i innych przestępstw skarbowych. Inne zalety to obniżenie kosztów w związku ze stosowaniem dokumentacji elektronicznej oraz ujednolicenie procedur kontrolnych.

Z kolei podatnicy mogą dzięki temu rozwiązaniu łatwo przekazywać dane w postaci elektronicznej. Czas kontroli jest krótszy, jest ona mniej uciążliwa, ponieważ czynności często zakończą się na tych sprawdzających, bez konieczności przeprowadzania kontroli podatkowej.  Jest to nowy mechanizm także kontroli wewnętrznej pozwalający na sprawdzanie pracy księgowości. Księgowanie może być zautomatyzowane dzięki przekazywaniu faktur w formacie XML.

Odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków związanych z JPK

Nieprzestrzeganie przepisów z zakresu kontroli podatkowych kwalifikowane jest jako czyn zabroniony, co regulują Kodeks karny skarbowy oraz Ordynacja podatkowa. Możliwe kary to grzywna na gruncie kks oraz kary porządkowe na gruncie OP.

Nieprzekazanie JPK na żądanie organu KAS może być uznane za przestępstwa: utrudniania kontroli (art. 83 kks, kara grzywny), wadliwego prowadzenia ksiąg podatkowych (art. 61 kks, kara grzywny) albo nieprowadzenie ksiąg podatkowych (art. 60 kks, kara grzywny). Kara grzywny za udaremnienie lub utrudnienie wykonania czynności służbowych może wynosić do 720 stawek dziennych, czyli do 19, 2 mln zł. Natomiast niezłożenie w terminie lub złożenie nieprawdziwej informacji podatkowej jest zagrożone karą grzywny w wysokości do 240 stawek dziennych, czyli 6,4 mln zł.

Z kolei nieprzesłanie pliku w terminie może być uznanie przez organ skarbowy za nieprzedstawienie w terminie ksiąg podatkowych, za co grozi nałożenie kary porządkowej do wysokości 2800 zł (na postawie art. 262 OP). Taka sama kara grozi także za bezzasadną odmowę okazania dokumentów.

Więcej informacji na temat kontroli VAT w oparciu o nowe przepisy JPK oraz trendach w kontrolach ZUS, kks i cen transferowych można znaleźć na stronie: http://www.ey.com/pl/pl/services/tax/tax-policy-and-controversy/ey-kontrola-skarbowa-trendy.