Spółki kapitałowe – kto ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe

Nowe przepisy zawarte w Ordynacji podatkowej zwiększają liczbę osób odpowiedzialnych za zaległości podatkowe i ściśle określają sytuacje, w których dany podmiot staje się odpowiedzialny za te zaległości. Bardziej precyzyjne zapisy ustawy mają uprościć egzekucję należności i zwiększyć jej skuteczność.

Kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki kapitałowej

Zgodnie z brzmieniem § 1, art. 116 Ordynacji podatkowej  za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne.

Drugą przesłanką, która decyduje o solidarnej całym swoim majątkiem członków zarządów spółek kapitałowych jest niewykazanie przez członka zarządu, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Jak pokazuje orzecznictwo sądowe wyłączenie odpowiedzialności członków zarządu następuje bez względu na to, który z członków zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczął postępowanie restrukturyzacyjne, o ile ten dokonał tego w terminie (wyrok NSA z 19 listopada 2001 r., sygn. Akt: I SA/KA 1734/00). Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2012r. (sygn. Akt: II UK 121/11 ) orzekł natomiast, że wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić samodzielnie każdy członek zarządu, niezależnie od przyjętych w spółce zasad jej reprezentacji.

W dalszej części wspomnianego przepisy mówi się, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Istotny zapis dotyczy wniosków o ogłoszenie upadłości, których obowiązek złożenia powstał i istniał, gdy prowadzona była egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W tym przypadku uznaje się, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu, o którym mowa w § 1, art. 116 Ordynacji podatkowej.

Czas powstania zaległości, a odpowiedzialność członków zarządu spółki

Ordynacja podatkowa zbliża zakres odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych do odpowiedzialności wspólników spółek osobowych. Zgodnie z art. 116 § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W myśl § 2a za zobowiązania podatkowe powstałe na podstawie odrębnych przepisów po likwidacji spółki, za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał po likwidacji spółki, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art 52a (nadpłaty, zwroty podatków wykazane nienależnie lub w wysokościach nienależnych, wynagrodzenie płatników i inkasentów pobrane nienależnie lub w nienależnej wysokości) powstałe po likwidacji spółki, odpowiadają osoby pełniące obowiązki członka zarządu w momencie likwidacji spółki.

Dalej ustawa – Ordynacja podatkowa zawiera regulacje dotyczące odpowiedzialności likwidatorów, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd. Tym samym przepisy w znacznym stopniu doprecyzowały zakres odpowiedzialności poszczególnych podmiotów za zaległości podatkowe w spółkach kapitałowych.