Co powinieneś wiedzieć o postępowaniu cywilnym?

Gdy dwa podmioty prawa prywatnego popadną w spór możliwy do rozstrzygnięcia jedynie przez sąd właściwy dla danej sprawy i na podstawie przepisów prawa cywilnego, rozpoczyna się postępowanie cywilne.

Rozpatrywanie spraw cywilnych

Postępowaniem cywilnym nazywamy rodzaj postępowania, w trakcie którego rozpatrywane są wszelkie sprawy cywilne, czyli sprawy z zakresu prawa cywilnego oraz jego podgałęzi, takich jak:

• prawo rodzinne i opiekuńcze,
• prawo pracy,
• ubezpieczenia społeczne.

Należy przy tym pamiętać, że sprawy cywilne rozpoznawane są według rodzaju zachodzącego stosunku prawnego, z którego dana sprawa wynikła.

Kryteria materialne

Najważniejszą funkcją postępowania cywilnego jest realizacja przepisów prawa materialnego. Normy te realizowane są w zakresie spraw cywilnych, zaś ich wykonanie obarczone jest regułą przymusu.

Sprawy cywilne rozpatrywane w toku postępowania cywilnego dzielimy według dwóch typów kryteriów: kryteriów materialnych oraz kryteriów formalnych.

Sprawy cywilne wyróżnione według kryteriów materialnych są sprawami, przy których normowaniu wykorzystuje się przepisy prawa cywilnego. Do grupy tej należą:

• sprawy z zakresu prawa cywilnego,
• sprawy z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego,
• sprawy z zakresu prawa pracy.

Bez względu na to, jaki organ okaże się właściwy do rozpoznawania tychże spraw, zawsze będą one uznawane za sprawy cywilne.

Kryteria formalne

Sprawy cywilne rozróżniane według kryteriów formalnych są sprawami, które poddaje się właściwości sądów powszechnych. Do grupy spraw tego rodzaju zaliczamy przede wszystkim sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Sprawami cywilnymi rozstrzyganymi według kryteriów formalnych są także wszystkie sprawy, do których stosuje się normy Kodeksu postępowania cywilnego z mocy ustaw szczególnych, a więc np.:

• zaskarżenia uchwał walnego zgromadzenia spółdzielni,
• wszelkie sprawy rejestrowe.

Rodzaje postępowania cywilnego

Istnieją trzy rodzaje postępowania cywilnego: proces, postępowanie pozasądowe oraz postępowanie nieprocesowe.

Proces jest dla postępowania cywilnego trybem zasadniczym. Jak stwierdza Kodeks postępowania cywilnego: „sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej” (art. 13§ 1). Oznacza to, iż zgodnie z wolą ustawodawcy rozpatrywanie spraw cywilnych w trybie procesowym należy traktować jako domyślne.

Postępowanie nieprocesowe stosowane jest w przypadku spraw, w których nie chodzi o rozstrzyganie pomiędzy przeciwstawnymi stanowiskami, ale o swoiste współdziałanie stron z sądem w celu zmiany lub zniesieniu stosunków prawnych.

W ramach postępowania pozasądowego rozpatrywane są sprawy toczone poza sądami powszechnymi.

Więcej dowiesz się z podręczników prawa i postępowania cywilnego w księgarni Profinfo.pl.