Klauzula o zakazie konkurencji – forma i skutki prawne klauzuli

Klauzula o zakazie konkurencji jest stosowana przez przedsiębiorców, którzy chcą zabezpieczyć się na wypadek „podkupienia” pracownika przez inną firmę lub próby wykorzystania wiedzy zdobytej w trakcie trwania stosunku pracy na użytek własnej działalności gospodarczej pracownika.

Pracodawca może wymagać, aby pracownik nie podejmował pracy w konkurencyjnej firmie w tej samej branży, ani też nie prowadził własnej działalności gospodarczej w zakresie pokrywającym się z działalnością pracodawcy, przez czas trwania wiążącej ich umowy oraz po jej rozwiązaniu przez wyznaczony okres. Co więcej przedsiębiorca może zawrzeć klauzulę o zakazie konkurencji również z osobami, które wykonują na jego rzecz pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

Klauzula o zakazie konkurencji może być zawarta w umowie o pracę lub w osobnym dokumencie, który jest potwierdzany podpisem pracownika w momencie jego zatrudnienia. Osoby, które pracują na podstawie umowy zlecenie lub umowy o dzieło także mogą być związane klauzulą o zakazie konkurencji, gdyż zezwalają na to regulacje zawarte w kodeksie cywilnym.

Klauzula ma zabezpieczać interesy pracodawcy, chronić jego pomysł na biznes przed wykorzystaniem przez niepowołane osoby, ale nie jest to zapis, który obowiązki nakłada wyłącznie na pracownika. Również zatrudniający go przedsiębiorca musi wyznaczyć i opłacać odszkodowanie dla pracownika za powstrzymanie się od pracy i działalności gospodarczej w zakresie wymienionym w klauzuli.

Zapis o zakazie konkurencji koniecznie musi być sporządzony na piśmie, w przeciwnym razie będzie uznany za nieważny. Elementy, które muszą być zawarte w klauzuli to:

• zakres działalności, której pracownik nie może prowadzić, by nie naruszyć postanowień umowy,
• okres, w którym klauzula obowiązuje,
• wysokość odszkodowania należnego pracownikowi za powstrzymanie się od pracy u konkurencji,
• termin i sposób wypłaty odszkodowania.

Zapisy o zakazie konkurencji muszą być jak najdokładniej sprecyzowane. Trudno wyobrazić sobie, że pracownik podpisze umowę zawierającą zapis zabraniający mu podjęcia niemal każdej pracy zgodnej z jego kwalifikacjami, zatem zbytnie uogólnienie może budzić jego sprzeciw. Dla pracodawcy precyzja przy określaniu zakresu działania klauzuli ma tę zaletę, że w przypadku naruszenia postanowień umowy, jest jasność co do tego, czy dana czynność jest równoznaczna ze  złamaniem zakazu, czy też nie. W innym razie pozostawia się pracownikowi zbyt duże pole do dowolnej interpretacji zapisów.

Pracodawca zobowiązuje się w umowie do opłacania odszkodowania dla pracownika tytułem przestrzegania postanowień tej umowy, ale również pracownik może wypłacić odszkodowanie pracodawcy z tytułu zawarcia umowy o zakazie konkurencji. Dzieje się tak, gdy pracownik nie dotrzyma postanowień umowy. W takiej sytuacji pracodawca może zażądać odszkodowania w wysokości trzykrotnego wynagrodzenia pracownika wypłacanego mu przez poszkodowanego pracodawcę na podstawie umowy o pracę.

Odszkodowanie wypłacane przez pracodawcę obejmuje cały okres objęty zakazem konkurencji. Oznacza to, że jeśli zakaz obejmuje okres 2 lat po zakończeniu zatrudnienia u pracodawcy to odszkodowanie winno być obliczone na podstawie wynagrodzenia pracownika z okresu ostatnich 2 lat. Odszkodowanie nie może być niższe niż 25 proc. wynagrodzenia zasadniczego powiększonego o nadgodziny, premię i pozostałe dodatki, które pracownik otrzymywał w związku ze stosunkiem pracy w ciągu okresu długością odpowiadającemu okresowi, za który oblicza się odszkodowanie. Odszkodowanie pracodawca może opłacić jednorazowo, ale może też regulować je ratalnie, np. co miesiąc.

Jeśli pracownik nie dotrzyma postanowień umowy o zakazie konkurencji pomimo faktu, że otrzymał odszkodowanie, wówczas zobowiązany jest on zwrócić odszkodowanie w całości. Niezależnie od dokonanego zwrotu odszkodowania, poszkodowany przedsiębiorca może wnieść o zapłatę zadośćuczynienia przez byłego pracownika. W sytuacji, gdy pracownik związany klauzulą o zakazie konkurencji nie jest już zatrudniony u tegoż pracodawcy, nie ma zastosowania odszkodowanie do wysokości trzykrotnej pensji, zatem osoba, która zdecyduje się nie dochować postanowień umowy może liczyć się z koniecznością naprawiania całości wyrządzonych szkód.

Jeśli poszukujesz informacji w zakresie finansowania przedsiębiorstw lub obniżenia kosztów prowadzonej działalności gospodarczej to napisz. Postaramy się skutecznie doradzić i zaproponować najlepsze rozwiązanie.