Czym są księgi wieczyste i kto z nich korzysta?

Z tą nazwą spotkał się zapewne każdy – „księgi wieczyste„. Czym są i skąd się wzięły? Przez kogo są obecnie używane? Warto wiedzieć, że do XVII wieku księgi wieczyste były prowadzone przez sądy ziemskie. Od tego czasu funkcję tę przejęły sądy grodzkie. Z kolei w okresie zaborów, poszczególne państwa (Prusy, Austria i Rosja) wprowadzały swoje własne regulacje i zasady dotyczące rejestracji ziemskich stosunków własnościowych. W latach 1964-1991 odpowiedzialność za prowadzenie ksiąg wieczystych spoczywała na państwowych biurach notarialnych. Jednak z czasem powrócono do kwestii prowadzenia ksiąg wieczystych przez sądy. Obecnie ustrój dotyczący ksiąg wieczystych regulowany jest poprzez ustawę z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece. Kwestie szczegółowe pozostają zaś w kwestii rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 roku w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym.  Co warto jeszcze wiedzieć na ich temat? 

Zasady ksiąg wieczystych

Zadajmy sobie teraz pytanie – kto powinien zainteresować się szczególnie księgami wieczystymi? Odpowiedź jest bardzo prosta – zwłaszcza osoba planująca nabyć, sprzedać lub podarować komuś daną nieruchomość (dom, mieszkanie, działkę itp.). Księgi wieczyste jest to bowiem nic innego jak rejestr publiczny, który przedstawia stan prawny nieruchomości. Dzięki wglądowi w te dokumenty można ustalić kto posiada prawa do danego obiektu. W poszczególnych działach ksiąg znajduje się bowiem wiele istotnych informacji, których nabywca nie powinien przeoczyć. W dziale pierwszym znajdziemy oznaczenia geodezyjne (położenie oraz powierzchnia) nieruchomości, a także ewentualne dodatkowe wpisy praw związanych z własnością. Dział drugi z kolei informuje o wpisach dotyczących własności i użytkowania wieczystego. Innymi słowy dowiadujemy się ile dana nieruchomość posiada właścicieli (może być ich bowiem kilku) Dział trzeci dotyczy wpisów o ograniczonych prawach rzeczowych. Ostatni dział ksiąg wieczystych dotyczy samej hipoteki – wysokości, walucie itp.

Kto dokonuje wpisu do ksiąg?

Wpisu do ksiąg wieczystych dokonuje zwykle sędzia. Coraz częściej jednak możemy spotkać się z sytuacją, że zajmuje się tym referendarz sądowy. Każda księga wieczysta posiada własne akta (dokumenty, pisma), które były postawą do sporządzenia dokumentu głównego. Warto również wiedzieć, że akta nie zawsze są objęte zasadą pełnej jawności.

Księgi wieczyste a postęp informatyczny

W 2003 roku nastąpił ogromny przełom dotyczący ksiąg wieczystych. Otóż od tego momentu następuje ich stopniowa informatyzacja. Z kolei w roku 2010 poprzez stronę internetową Ministerstwa Sprawiedliwości uruchomiono publiczny system dostępowy do ksiąg wieczystych. Obecnie w niemal każdych sądach księgi, które są zakładane od razu podlegają procesowi informatyzacji. System EKW (Elektronicznych Ksiąg Wieczystych) jest darmowy. Dzięki temu bez problemu można mieć wgląd w księgi wieczyste. Warunkiem koniecznym jest jedynie podanie numeru księgi wieczystej. W przypadku gdy go nie posiadamy, można starać się pozyskać go drogą urzędową.

Materiał zewnętrzny, wirtualnynotariusz.pl