Urlop macierzyński – rok na opiekę nad dzieckiem

Od 2013r. matkom przysługuje aż rok urlopy poświęconego na opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem. Przysługuje rok, ale mamy, które dbają o swoją karierę zawodową, jeśli chcą, mogą wykorzystać go tylko w części lub podzielić urlop między siebie i tatę dziecka.

Czas dla dziecka w 3 częściach

Zgodnie z prawem matce po porodzie przysługuje urlop w trzech segmentach:

• urlop macierzyński w wymiarze:
  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie,
• dodatkowy urlop macierzyński (6 tygodni, lub 8 tygodni w ciąży mnogiej),
• urlop rodzicielski (26 tygodni).

Urlop macierzyński

Matka może skorzystać z urlopu macierzyńskiego już na 6 tygodni przed porodem. Zdarza się to jednak rzadko. Mamy wolą przejść na zasiłek chorobowy przed urodzeniem dziecka, a urlop zostawić na czas po porodzie.

Zarówno urlop macierzyński, jak i późniejszy dodatkowy urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski rodzice mogą wykorzystywać naprzemiennie, lub nawet jednocześnie (w przypadku urlopu rodzicielskiego), z wyjątkiem okresu 14 tygodni po porodzie, kiedy to urlop macierzyński przysługuje wyłącznie matce.

Zasiłek macierzyński wynosi

• 100% wynagrodzenia, jeżeli kobieta nie podejmie od razu decyzji o wykorzystaniu urlopu rodzicielskiego, lub
• 80%, jeśli z góry zdeklaruje się wykorzystać zarówno urlop macierzyński, dodatkowy macierzyński, jak i rodzicielski.

Urlop macierzyński jest obowiązkowy. Można go podzielić między rodzicami w ten sposób, że pierwsze 14 tygodni zawsze wykorzystuje matka, pozostałe 6 i więcej (w przypadku porodów mnogich) może być wykorzystane również przez ojca.

Dodatkowy urlop macierzyński

Ten urlop jest dobrowolny. Aby go otrzymać należy złożyć wniosek o jego przyznanie. O przyznanie dodatkowego urlopu macierzyńskiego może wnioskować matka lub ojciec dziecka.

Podobnie jak urlop macierzyński, także ten urlop jest płatny w wysokości 100% wynagrodzenia, chyba, że pracownica zadeklaruje przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego, że będzie wykorzystywała wszystkie przysługujące jej z tytułu urodzenia dziecka urlopy, wówczas zasiłek wyniesie 80% wynagrodzenia.

Urlop rodzicielski

Urlop rodzicielski przysługuje w wymiarze 26 tygodni, bez względu na ilość dzieci urodzonych w jednym porodzie. Należy o niego wnioskować, gdyż tak jak dodatkowy urlop macierzyński, nie jest on obligatoryjny. Urlop ten przysługuje wyłącznie wtedy, gdy w pełni został wykorzystany dodatkowy urlop macierzyński. O urlop rodzicielski mogą występować oboje rodzice. Możliwe są trzy rozwiązania:

• cały urlop zostanie wykorzystany przez jednego z rodziców,
• urlop zostanie podzielony na maksymalnie 3 części (przy czym żadna z części nie może być krótsza niż 8 tygodni) i wykorzystany naprzemiennie prze obojga rodziców,
• urlop zostanie wykorzystany przez obojga rodziców równocześnie, przy czym razem mają do podziału 26 tygodni, zatem każdemu z nich przypadnie po 13 tygodni urlopu.

Płatność za urlop rodzicielski wynosi 60% wynagrodzenia, w przypadku gdy matka nie zdecydowała o zamiarze jego wykorzystania przed rozpoczęciem urlopu  (wówczas pobierała 100% zasiłku macierzyńskiego). W przypadku, gdy matka poinformowała wcześniej o zamiarze wykorzystania urlopu i pobierała zasiłek macierzyński w wysokości 80% wynagrodzenia, to w tym przypadku urlop rodzicielski płatny jest również w wysokości 80% wynagrodzenia.

Praca na w trakcie urlopu macierzyńskiego

Przebywając na urlopie macierzyńskim można pracować, jednak w wymiarze nie większym niż pół etatu. Pracę można podjąć u tego samego lub innego pracodawcy. Trzeba pamiętać, że pracującej mamie umniejsza się wysokość zasiłku proporcjonalnie do wymiaru etatu, na którym pracuje, tj. jeśli pracuje na ¼ etatu, zasiłek zostanie pomniejszony również o ¼ jego wysokości.

Aby uniknąć umniejszania zasiłku można podjąć pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej (zlecenie lub o dzieło). Wówczas zasiłek będzie wypłacany w pełnej wysokości.

Urlop ojcowski

Ojciec nie ma prawa do zastąpienia matki na podstawowym zasiłku macierzyńskim w ciągu pierwszych 14 tygodni po porodzie, jednak ma on możliwość skorzystania z kilku dni urlopu niezależnie od urlopu macierzyńskiego, czy rodzicielskiego. Po pierwsze, z okazji urodzenia dziecka, ojcu przysługuje 2 urlopu okolicznościowego. Druga możliwość ma bardziej odczuwalne skutki, ojcu bowiem przysługuje dodatkowe 14 dni urlopu ojcowskiego. Należy pamiętać, że urlop ojcowski należy wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko pierwszego roku życia.

Urlop po śmierci dziecka

W przypadku śmierci dziecka matce również przysługuje pewna część urlopu, ale jego wymiar jest znikomy w porównaniu do całości zwykle przysługującego urlopu. Każdej matce przysługuje po porodzie urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni, bez względu na okoliczności. Zatem, jeśli zdarzy się tak, że dziecko umrze w trakcie porodu, to matce należ się 8 tygodni urlopu. Jeśli dziecko umrze w późniejszym okresie (po upływie 8 tygodni od porodu) to matce należy się nie więcej niż 7 dni urlopu.